Het zaad van de kerk: Vervolgde christenen aan het woord

Dit artikel verscheen in ‘Tussentijds Magazine’, het tijdschrift van de samenwerkende parochies Katholiek Utrecht.

Wat is de meest vervolgde religieuze groep ter wereld? Christenen. Veel mensen buiten de kerk hebben daar echter geen flauw benul van en dat is misschien ook niet zo raar. Zo haalde de moord op 120 christenen in Nigeria in februari dit jaar maar nauwelijks het nieuws. In het Westen, waar religie allang niet meer vanzelfsprekend is, lijkt vrijheid van religie soms een reliek uit het verleden, maar zoals we met Pasen hebben gezien is dit voor Christenen in landen zoals Sri Lanka nog steeds een kwestie van leven en dood.

Volgens de internationale organisatie Open Doors, die zich hard maakt voor de rechten en veiligheid van vervolgde christenen, is de onderdrukking het grootst in islamitische landen[1]. Naast de communistische vervolging in Noord-Korea en de onderdrukking vanuit het religieus nationalisme in India zijn vrijwel alle landen in hun top 10 islamitisch. Dat is zorgelijk, zeker omdat die ontwikkeling nog niet zo heel oud is. In 1920 was bijvoorbeeld 20% van de bevolking in het Midden-Oosten christelijk. Vandaag de dag is dat nog maar 5% waarvan de grootste daling plaatsvond in de afgelopen tien jaar.[2] Daarbij gaat het niet alleen om landen met een radicale regering, zoals Iran, zelfs meer gematigde moslimlanden zoals Marokko, Indonesië en Maleisië oefenen actief druk uit om te voorkomen dat er kerken worden gebouwd en is het verboden om te evangeliseren.

Ook in landen die lange tijd seculier waren zijn grote veranderingen gaande. In Egypte werd het spannend na de val van Mubarak tijdens de Arabische Lente. De afgelopen jaren heeft daar dan ook een ware exodus van Koptische christenen plaatsgevonden. Dat is ook niet onverwachts, want nadat het Moslim Broederschap in 2012 de verkiezingen won werden in totaal 80 koptische kerken aangevallen waarbij vele doden vielen en in sommige gevallen de kerken zelfs volledig in vlammen opgingen.

Ook in Nederland wonen tegenwoordig veel christenen die uit angst voor vervolging hun geboorteland hebben verlaten.[3] Zo kwam pater Elias van de broeders van Sint Jan een paar jaar geleden in contact met de Chaldeeuwse gemeente in Nederland waar hij sindsdien met enkele vrijwilligers uit de gemeenschap de catechese verzorgt.

De Chaldeeuwse kerk behoort tot de oosters-katholieke traditie en had vooral volgelingen in de regio van Irak, Iran, Syrië en Turkije. Vorig jaar maakte de stichting Kerk in Nood bekend dat sinds 2015 het aantal christenen in Irak is gedaald van 300.000 naar ca. 150.000.[4] Sommigen zijn vermoord, velen zijn gevlucht. Wie de tijd neemt om met de Chaldeeuws-katholieken in Nederland te praten, komt er snel achter dat veel van hen al in de jaren ’90 Irak al hebben verlaten. ‘Na de Golfoorlog wisten we dat voor Saddam Hoessein de tijd op was’ vertelt één van de gelovigen.[5] Toch oordeelt men mild over de gewezen dictator: ‘Onder Saddam waren we veilig. Zolang je je niet met politiek bezighield werd je gewoon met rust gelaten.’ Dat veranderde na de Amerikaanse invasie van 2003 en de daaropvolgende chaos waarin ISIS de macht kon grijpen in delen van Irak.

Volgens pater Elias zit de schrik er echter nog steeds goed in. ‘Ik merk het wanneer ik met de mensen praat, sommige kinderen zijn voorzichtig als we het over het geloof hebben. Die hebben toch de angst van hun ouders op de één of andere manier meegekregen.’

Maar ook in het veilige Nederland is het voor de Chaldeeërs niet altijd makkelijk. Eén van de aanwezigen vertelt hoe hij door iemand in een Nederlandse kerk werd aangesproken. ‘Wees eens eerlijk, kom je hier alleen voor het geld, of geloof je echt?’ werd hem na de zondagsmis gevraagd. Dat was de laatste keer dat hij naar die kerk ging. Tegelijkertijd vertelt hij er wel begrip voor te hebben dat zo’n vraag wordt gesteld. ‘Veel migranten doen alsof ze tot het christendom zijn bekeerd om een verblijfsvergunning te krijgen’ legt hij uit. Ook is er grote bezorgdheid over de maatschappelijke ontwikkelingen. ‘Wij zien hoe hier de ene na de andere kerk wordt gesloten in Nederland en dat overal moskeeën worden gebouwd met geld uit Turkije en Saoedi-Arabië.’

Het christendom is nog steeds de grootste religie ter wereld, maar zoals de kaarten er nu bij liggen zal het een zware toekomst tegemoet gaan. In het Westen zullen christenen over een paar decennia een minderheid zijn, in het verre oosten zucht de kerk onder de vervolging van communistische regimes in China en Noord-Korea en in Afrika en het Midden-Oosten neemt de christenvervolging volgens de Britse krant The Guardian inmiddels genocidale vormen aan.

‘Dit is wat God met ons heeft gedaan, hij heeft ons opgepakt en over de wereld uitgestrooid’ zegt één van de Chaldeeërs terwijl hij een wijds gebaar maakt. Het herinnert aan de eeuwenoude uitspraak van de kerkvader Tertulianus: ‘Het bloed der martelaren is het zaad van de kerk.’

[1] https://www.opendoorsusa.org/christian-persecution/world-watch-list/

[2] https://www.theguardian.com/world/2019/may/02/persecution-driving-christians-out-of-middle-east-report

[3] Er zijn helaas geen betrouwbare cijfers beschikbaar over het aantal christenmigranten in Nederland. De cijfers lopen momenteel uiteen van grofweg een half miljoen tot anderhalf miljoen volgens het Sociaal en Cultureel Planbureau.

[4] Door de gevaarlijke situatie is het moeilijk zicht te krijgen op de ontwikkelingen, maar zowel het CIA Factbook als het Kerk in Nood rapport geven een halvering van de christelijke populatie aan. Zie ook https://acnuk.org/iraq/

[5] Uit discretie worden de namen van de geïnterviewden hier niet gegeven.

 

Advertenties